Ana İçerik

Marmara Üniversitesinde erişilebilirliğin geliştirilmesine yönelik çalışmaların planlı, sürdürülebilir ve kurumlar arası iş birliğine dayalı olarak yürütülmesi amacıyla Erişilebilirlik Düzenlemeleri Kurumsal Yönetişim Modeli oluşturulmuştur. Model; üniversite yerleşkeleri ve binalarında tespit edilen erişilebilirlik ihtiyaçlarının belirlenmesi, önceliklendirilmesi, bütçelendirilmesi, uygulanması ve yapılan çalışmaların izlenerek değerlendirilmesini bütüncül bir süreç içerisinde ele almaktadır.

Erişilebilirlik düzenlemelerinin yalnızca mevcut ihtiyaçlara yönelik tek seferlik uygulamalar olarak değil, üniversitenin yıllık planlama ve bütçeleme süreçlerinin bir parçası hâline getirilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda Engelli Öğrenci Birimi Koordinatörlüğü, Yapı ve Teknik İşler Daire Başkanlığı ile İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının düzenli olarak bir araya gelmesi; ihtiyaçların mevcut veriler, saha değerlendirmeleri ve geri bildirimler doğrultusunda belirlenmesi ve ilgili çalışmaların yıllık planlara dâhil edilmesi öngörülmüştür. Toplantı tutanağında da her yılın başında yıllık bütçe planlamasının yapılması, yıl ortasında ise bir sonraki yılın erişilebilirlik ihtiyaçlarının değerlendirilmesi amacıyla ikinci bir toplantı gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır.

Model kapsamında Engelli Öğrenci Birimi Koordinatörlüğü, üniversite genelindeki erişilebilirlik ihtiyaçlarının tespiti ve önceliklendirilmesi, erişilebilirlik verilerinin toplanması ve izlenmesi ile ilgili birimler arasındaki iletişim ve koordinasyonun sağlanmasında merkezi bir rol üstlenmektedir. Yapı ve Teknik İşler Daire Başkanlığı, özellikle fiziksel erişilebilirlik ihtiyaçlarının teknik açıdan değerlendirilmesi, gerekli proje ve uygulama planlarının hazırlanması ile bakım, onarım ve iyileştirme çalışmalarının yürütülmesinden sorumludur. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı ise planlanan çalışmaların bütçelendirilmesi, kaynak tahsisi, mali süreçlerin yürütülmesi ve harcamaların raporlanması aşamalarında sürece katkı sağlamaktadır.

Kurumsal yönetişim modeli çerçevesinde erişilebilirlik çalışmalarının yıllık bir döngü içerisinde yürütülmesi esas alınmıştır. Yılın başında gerçekleştirilecek ilk toplantıda üniversite genelindeki ihtiyaçlar analiz edilerek öncelik sırası belirlenmekte, gerekli bütçe planlaması yapılmakta ve yıllık uygulama planı oluşturulmaktadır. Yıl içerisinde gerçekleştirilen çalışmalar takip edilerek gerçekleşme durumu değerlendirilmekte; yıl ortasında yapılacak ikinci toplantıda ise ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar ve değişen koşullar dikkate alınarak bir sonraki yılın öncelikleri ve bütçe ihtiyaçlarına ilişkin ön taslak hazırlanmaktadır. Böylece erişilebilirlik çalışmaları yalnızca mevcut yılın ihtiyaçlarını karşılayan bir süreç olmaktan çıkarılarak gelecek dönemleri de kapsayan sürekli bir planlama ve iyileştirme sistemine dönüştürülmektedir.

Modelin oluşturulmasında temel amaçlardan biri de erişilebilirlik çalışmalarının kişilere veya görev değişikliklerine bağlı kalmadan kurumsal bir sistem içerisinde sürdürülebilmesini sağlamaktır. Toplantı tutanağında, oluşturulan bu yapının görev değişikliklerinden bağımsız kurumsal sürekliliği güçlendirmesi; iş akışı, alınan kararlar, planlamalar ve raporlamalar aracılığıyla kurumsal hafızanın korunması hedeflenmiştir.

Bu kapsamda yürütülen tüm çalışmaların izlenmesi, gerçekleştirilen uygulamaların raporlanması ve elde edilen sonuçların sonraki planlama dönemlerine aktarılması önem taşımaktadır. Ayrıca alınan kararların, bütçe ve uygulama planlarının kayıt altına alınmasıyla hem birimler arası koordinasyonun güçlendirilmesi hem de erişilebilirlik alanındaki çalışmaların izlenebilir ve değerlendirilebilir hâle getirilmesi amaçlanmaktadır. Model; katılımcılık, şeffaflık, hesap verebilirlik, sürdürülebilirlik, erişilebilirlik odaklılık ve kurumsal süreklilik ilkeleri temelinde yapılandırılmıştır.

2026 ve 2027 yıllarına ilişkin erişilebilirlik bütçe planlaması çalışmaları da bu yaklaşım doğrultusunda ele alınmıştır. Yapılan değerlendirmelerde mevcut erişilebilirlik ihtiyaçlarının önceliklendirilmesi, gerekli fiziksel düzenlemelerin yapılması, hissedilebilir yüzeyler, Braille yönlendirme ve kat planları, erişilebilir rampalar, asansör ve diğer erişilebilirlik unsurlarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar değerlendirilmiş; sonraki yıllara ilişkin yaklaşık maliyetlerin belirlenmesi ve bütçe planlamalarının bu doğrultuda yürütülmesi kararlaştırılmıştır.

Erişilebilirlik çalışmalarının üniversite genelinde ortak bir yaklaşım ve düzenli bir işleyiş içerisinde yürütülmesine rehberlik etmesi amacıyla hazırlanan Erişilebilirlik Düzenlemeleri Kurumsal Yönetişim Modeli ve iş akışı, aşağıdaki infografikte ayrıntılı olarak gösterilmektedir. Model ve ilgili çalışmalar, ihtiyaç duyulması hâlinde üniversitenin diğer birimleri tarafından da kurumsal süreçlerin planlanmasında kullanılabilecektir.